Inhuisonderwijs

Ik geef jou een kort en simpel stappenplan hoe omgaan met autisme overprikkeling van jouw kind, dmv observatie, ontprikkeling en counterprikkeling.

Inhoudstabel

–Wat is autisme overprikkeling?
–Hoe kan je dit voorkomen en omgaan met autisme overprikkeling?
1.Observatie
2.Ontprikkeling
3.Counterprikkeling

Wat is autisme overprikkeling?

Bij kinderen met autisme verloopt de zintuiglijke ontwikkeling anders, waardoor er problemen met prikkelverwerking ontstaan.
Zij zijn bijvoorbeeld overgevoelig of juist ondergevoelig voor bepaalde prikkels. Overgevoeligheid voor prikkels komt vaker voor dan ondergevoeligheid.
Overgevoeligheid zorgt vaak voor heftige reacties op bepaalde prikkels, waardoor het opvalt.
Ondergevoeligheid valt minder op, maar mag niet worden onderschat. Voor beide is gerichte hulp nodig.
Vandaag ga ik het vooral hebben over de overgevoeligheid aan bepaalde prikkels en hoe je jouw kind met autisme hierin kan ondersteunen.

Overprikkeling komt er door een te veel aan ‘storende prikkels’ aan de zintuigen, waardoor de hersenen deze niet meer kunnen verwerken.
Dit wordt ook wel ‘sensory overload’ genoemd.
Bij kinderen met autisme verloopt de sensorische ontwikkeling anders dan deze bij neurotypische kinderen.
En daarvoor gaan we een stukje terug naar een eerdere blogpost die ik hier schreef.
“Bij de sensorische ontwikkeling gaat het om de ontwikkeling van de zintuigen.
Sensoriek is zintuiglijk waarnemen. Waarnemen gebeurt via de zintuigen, waardoor we informatie krijgen over ons eigen lichaam en de wereld om ons heen.
Deze informatie van de zintuigen (signalen) wordt via de zenuwbanen naar de hersenen gestuurd, daar verwerkt en er volgt een (eventueel motorische) reactie.
Als mens beschikken we over de volgende zintuigen:
-Reuk
-Smaak
-Gehoor
-Gezichtsvermogen
-Oppervlakkige tastzin (het ontvangen van prikkels op de huid)
-Diepe tastzin (propriocepsis, oftewel de spierspanning)
-Evenwicht (vestibulair systeem)”

Bij kinderen met autisme is dit systeem niet in balans en daardoor kan onopgemerkte overprikkeling gemakkelijk leiden tot een uitbarsting, de zogenaamde ‘meltdowns’.

Hoe kan je dit voorkomen en hoe kan je omgaan met autisme overprikkeling?

1.Observatie

Mijn advies is om te beginnen met observeren en uittesten.
Van welke prikkels wordt jouw kind onrustig? bvb. geluid, warmte,..
En van welke prikkels wordt jouw kind rustig? bvb. water, diepe tastzin (ie kussengevecht, inwikkelen in deken),..
Veelal zal je al onmiddellijk op zijn minst 1 prikkel kunnen noemen waarvan je weet dat je kind onrustig wordt.
Neem deze week de tijd om bovenstaande zintuigen af te gaan en je kind bloot te stellen aan specifieke prikkels.

Hiervan kan je een overzichtelijke en duidelijke lijst maken bvb. in de notes app op je telefoon of een notitieboekje en kan je bepaalde sensorische ervaringen en activiteiten toevoegen naargelang je verder gaat in de observatie.

Een voorbeeld van zo een lijst ziet er zo uit:
Positief
-reuk: N houdt van de geur van shampoo
-smaak: ketchup bij elke warme maaltijd
-gehoor: N hoort graag akoestische, zachte muziek en kan hier rust in vinden
-gezichtsvermogen:
-oppervlakkige tastzin: water werkt heel kalmerend voor N
-diepe tastzin: een stevige, lange knuffel helpt reguleren wanneer N overstuur raakt
-evenwicht:

Negatief
-reuk:
-smaak:
-gehoor: luide geluiden geven stress, N gaat dan overcompenseren door zelf veel geluid te maken
-gezichtsvermogen: grote, open ruimtes geven onrust
-oppervlakkige tastzin: warmte, vooral dan nat haar door zweten wordt als storend ervaren
-diepe tastzin: N speelt graag ruwe spelletjes bvb. kussengevecht, maar kan nadien niet gemakkelijk tot rust komen
-evenwicht:

Zo zal je een heel duidelijk beeld hebben van waar jouw kind stress van krijgt en waar jouw kind rustig van wordt.

2.Ontprikkeling

Ik ben er wel van overtuigd dat wanneer je start met een relatief prikkelarme omgeving, dit gunstig kan zijn voor een vlot en kalm dagverloop.
Maar ik ben niet van mening dat een prikkelarme omgeving de overprikkeling kan voorkomen eens een storende prikkel te vaak of te intensief aanwezig is.
Je kan veel prikkels minderen in de dagdagelijkse omgeving, maar je kan nooit alle prikkels wegnemen of voorkomen.
Een prikkelarme omgeving kan eruit zien als een kamer om in terug te trekken waar weinig spullen ’tentoon’ staan, maar eerder geclassificeerd en opgeborgen bvb. in een gesloten kast.
In deze kamer kunnen zachte kleuren gebruikt worden en een hoekje of plekje voorzien worden met zachte dekens/kussens/knuffels.
Wat wel behulpzaam kan zijn is onnodige prikkels uit de planning wegnemen.
Een voorbeeld hiervan is dat N een tijdje korfbal deed als sportactiviteit. Het veld was echter open en zo speelden verschillende groepen ‘naast’ elkaar zonder dat deze delen fysiek afgesloten waren van elkaar. (Zie negatieve reactie op gezichtsvermogen; grote, open ruimtes). Wij hebben N dan ook uit de club gehaald, gezien dit elke week voor te
veel stress zorgde.
Soms is omgaan met autisme overprikkeling ook echt gewoon bepaalde activiteiten volledig schrappen van de planning.

3.Counterprikkeling

Waar ik zelf al het meeste en beste resultaat mee gezien heb bij omgaan met autisme overprikkeling is in wat ik zelf ‘counterprikkeling’ noem.
En dat is het bewust integreren van prikkels die rust en kalmte bieden voor jouw kind.
Vooral dan op dagen waarop je overprikkeling ziet gebeuren of dagen waarop je weet dat jouw kind stress zal hebben.

Een voorbeeld hiervan:
Observatie.
N voelt zich onrustig, het is de laatste dag atletiek voor het seizoen en hij is onzeker over wat hierna volgt.
Daarbij komt dat het vandaag warm is en hij houdt niet van het gevoel dat zijn haren nat zijn door zweten.

Ontprikkeling.
Ik steek de haren van N op in een dotje, zodat het vast zit en hij zich minder bewust is van het zweterige gevoel aan zijn hoofdhuid.

Counterprikkeling.
Water werkt heel kalmerend voor N, dus ik vraag hem om zijn speelgoed in een emmertje water te wassen in de ochtend.
Kort na de lunch zet ik onze aquaplay waterbaan uit en laat hem in een flow state gaan.
Ik onderbreek niet en laat hem volledig opgaan in de kalmte die hij voelt bij het spelen met water.

Zo maakten we het mogelijk om in de vooravond de laatste training van het seizoen te volbrengen zonder dat N in overload geraakte.
We namen de stressfactor niet weg, wel maakten we het door counterprikkeling mogelijk om hier beter mee om te gaan en de emmer met prikkels niet te laten overlopen.

Dit kort en simpel stappenplan van omgaan met autisme overprikkeling kan je gebruiken bij elke stresserende, moeilijke dag of bij een moment met veel storende prikkels.
Eens je een goed beeld hebt van welke prikkels als storend ervaren worden en welke prikkels rust geven, zal je deze 3 stappen met gemak kunnen toepassen.
Dit is geen oplossing voor de moeilijkheden die je kind met autisme kan ondervinden, maar wel een hulpmiddel om je kind te begeleiden en ondersteunen tijdens moeilijke momenten.
Heb je een specifieke vraag hierover of vind je het moeilijk om een bepaalde situatie te evalueren? Stuur dan gerust een mailtje, ik help je graag.
(Weet dat ik geen professioneel arts of therapeut ben, wel ‘gewoon’ een mama van een kind met autisme)

Deze post kan eventueel affiliate links bevatten. Dit betekent dat ik een kleine commissie verdien aan aankopen gedaan via sommige links. Dit heeft geen extra kost voor u.

Gerelateerd